Redactioneel

Gepersonaliseerde geneeskunde en sociale biomarkers

Gert Olthuis

Onderzoek &Reflectie

De-escalatie bij DCIS: samen dragen van onzekerheid

Tessa Roberts-Smorenburg, Esther Lips en Jelle Wesseling 

In 2010 publiceerde het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek (TGE) het themanummer ‘Tien jaar na dato’ (Zwart & Olthuis, 2010). Precies 10 jaar daarvoor presenteerde de Amerikaanse president Clinton op een persconferentie in ronkende taal de ontrafeling van het menselijk genoom. 

Ductaal Carcinoom In Situ (DCIS) is een afwijking waarbij kwaadaardige cellen zich bevinden in de melkgangen van de borst, zonder dat ze het omliggende weefsel zijn binnengedrongen. Omdat deze cellen in sommige gevallen kunnen uitgroeien tot invasieve borstkanker, wordt DCIS beschouwd als een voorstadium daarvan. In...

John, een gezonde 15-jarige, neemt deel aan het wetenschappelijk onderzoek van drs. De Vries naar de rol van de temporale hersenkwab bij cognitieve functies. Tijdens het onderzoek ondergaat John een MRI in een onderzoeksinstituut. Terwijl De Vries en het team zich focussen op de beelden, valt hun oog toevallig op ee...

Onderzoekers werken aan de ontwikkeling van individuele voorspellingen van de beginleeftijd en het ziektebeloop van erfelijke hersenziekten. Dit past binnen een trend richting individuele risico- en behandelvoorspellingen (personalised medicine), die om reflectie vraagt op de huidige regelingen rondom levensverzeker...

Wie bepaalt wat gezondheid is? Op grond waarvan mag hij dat bepalen? In het vorig jaar verschenen Het laatste woord betoogt René ten Bos, hoogleraar filosofie en voormalig Denker des Vaderlands (2017-2019), op prikkelende wijze dat de hedendaagse seculiere samenleving nog steeds vol zit met dogmatiek. Dr. Aldo Houte...

Pijn wordt traditioneel beschouwd als een symptoom van weefselschade of onderliggende pathologie. In het geval van chronische pijn ontbreekt echter vaak een duidelijke fysieke oorzaak. Dit heeft in de geschiedenis zowel tot overbehandeling als ook onderbehandeling van chronische-pijnpatiënten geleid. In de nieuwe IC...

De westerse filosofie leunt sterk op de aanname dat wij onze menselijkheid zouden vinden in vrijheid en onafhankelijkheid. In Baarzaam bekritiseert Inge van Nistelrooij deze aanname door te stellen dat ons zijn in de allereerste kiemen wordt gekenmerkt door onze verwevenheid met een ander.

Wanneer een mens, al dan niet door omstandigheden gedwongen, iets doet (of nalaat) dat indruist tegen eigen morele overtuigingen, leidt dat doorgaans op zijn minst tot ongemak of frustratie. Maar het kan ook gepaard gaan met hevige stress of zodanige gevoelens van schaamte of schuld dat iemand vastloopt en niet lang...

Virtual Reality wordt steeds meer ingezet in allerlei leercontexten. Maar wat gebeurt er wanneer kunstenaars met het medium aan de slag gaan om een veel breder verhaal te vertellen waarin niet alleen de technologische mogelijkheden van VR, maar ook de kracht van het verhaal, van de esthetiek en van muziek, volop wor...

Op 20 juni 2025 promoveerde Irene Groenevelt op het proefschrift ‘Persistent and perceptible: An ethnographic study about embodied experiences of persistent physical symptoms in the Netherlands’. Redactielid dr. M. Caroline Vos stelde haar enkele vragen erover.

Voor Jos Kessels is filosofie verbonden aan praktisch handelen. Filosofische bezinning integreren in het dagelijks leven, daar draait het om. 

Welke rol kan muziek spelen bij zingeving, in het bijzonder in de geestelijke verzorging en de GGZ? Deze vraag staat centraal in de vier artikelen in deze bundel. 

Het leveren van goede zorg is vaak complex en uitdagend. In het zorgen voor de ander kunnen verschillende wensen en belangen meespelen die tot ethische dilemma’s kunnen leiden. 

In dit boek geeft Danka Stuijver een indringend beeld van de staat van ons zorgsysteem. Het overtuigendst is het boek wanneer de auteur put uit haar ervaringen als huisarts en die van haar collega’s. 

‘Er is een aanbod voor u.’ Deze telefonische mededeling is een keerpunt in het leven van auteur en NRC-journalist Jeroen van der Kris. Al heel zijn leven is hij moe en heeft hij maag- en darmproblemen. 

Afgelopen jaar is de Nationale Strategie Vrouwengezondheid gelanceerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze strategie heeft als doel om in de komende vijf jaar de kennis over aandoeningen bij vrouwen te vergroten en de toegankelijkheid en verspreiding van deze kennis te verbeteren. En inder...

In de eerste maanden van 2025 was het groot nieuws dat de abortuscijfers in de periode 2019 - 2024 fors zouden zijn gestegen in Nederland. Praatprogramma’s hielden zich ermee bezig en de politiek ging tot maatregelen over.

Trudy Dehue stelt dat concept-creep door ultra-vroege zwangerschapstesten leidt tot het vroeger definiëren van een zwangerschap. Het einde daarvan wordt dan gedefinieerd als een abortus met een gestegen aantal geregistreerde abortus tot gevolg. Deze stijging betreft dus vooral vroege zwangerschappen. Dit leidt tot m...

Vagina’s en vulva’s zijn steeds zichtbaarder, en vooral op het internet. Pornowebsites en social media staan vol met afbeeldingen van vrouwelijke genitaliën of met symbolen die verwijzen naar deze lichaamsdelen. Tegelijkertijd neemt de getoonde diversiteit van vagina’s en vulva’s af. We zien voornamelijk genitaliën ...

Vrouwelijke genitale verminking (VGV), ofwel meisjesbesnijdenis, is een ingreep aan de uitwendige geslachtsdelen van een meisje of vrouw, zonder medische noodzaak. VGV is een praktijk die sterk is verbonden met traditionele opvattingen over gender, reinheid, schoonheid, vrouwelijkheid en seksualiteit (WHO, 2025). 

De casus presenteert een belangrijk ethisch dilemma dat zich in verschillende gedaanten frequent voordoet in de dagelijkse zorgpraktijk: in hoeverre mogen eigen opvattingen leidend zijn wanneer deze botsen met de opvattingen van de patiënt. Respect voor de ander en diens opvattingen en waarden is een cruciaal en alg...

Martijn, een 19-jarige trans man, meldt zich bij een genderkliniek vanwege genderdysforie (d.w.z. het gevoel van ongemak door de mismatch tussen zijn vrouwelijke lichamelijke kenmerken en zijn mannelijke genderidentiteit). Hij wil starten met testosteron om zijn menstruatie te stoppen, zijn stem te verlagen en baard...

Karl Gerritse illustreert aan de hand van zijn interactie met Martijn de dilemma’s die zowel cliënten als zorgverleners kunnen tegenkomen bij besluitvorming in transgenderzorg. Zijn beschrijving maakt duidelijk hoe afhankelijk de cliënt is van factoren zoals lange wachtlijsten en de bereidheid van de zorgverlener om...

Rianne wordt door de huisarts naar de gynaecoloog verwezen omdat ze graag gesteriliseerd wil worden. Ze is 25 jaar en vertelt bij binnenkomst dat ze hoopt dat er deze keer wel naar haar geluisterd wordt. 

Rianne heeft een krachtige wens voor sterilisatie, waarmee zij afwijkt van de maatschappelijke norm een kind te krijgen of het ouderschap op zijn minst te overwegen tot ruim volwassen leeftijd. 

‘Goed dat je snel bent gekomen. Veel vrouwen lopen hier jaren mee rond,’ zegt de gynaecoloog. Ik ben naar haar doorverwezen vanwege dyspareunie: pijn bij het vrijen. Na een kort onderzoek is ze eruit: ‘Je hebt een te gespannen bekkenbodem. Met de hulp van een bekkenfysiotherapeut kun je daar binnen een paar jaar van...

Cosmetische gynaecologie. De combinatie van deze twee woorden roept bij velen weerstand op. Het vakgebied wordt vaak geassocieerd met jonge onzekere meisjes die in de zoektocht naar perfectie ‘iets aan hun schaamlippen willen laten doen’. Maar dat beeld is achterhaald en doet geen recht aan de realiteit en de diepga...

Het artikel van Haartsen, Veldhuizen en Veldhuizen pleit terecht voor het serieus nemen van gynaecologische klachten, maar toont tegelijk hoe precair het evenwicht is tussen erkenning en medicalisering van vrouwenlichamen.

Wij danken dr. Van Bavel voor haar waardevolle reflectie op ons artikel. Haar bijdrage belicht terecht het spanningsveld tussen erkenning van vrouwenklachten en het risico op medicalisering van lichamelijke variatie. 

Physics Girl is een populaire Amerikaanse YouTuber die in haar filmpjes over een breed scala aan natuurkundige fenomenen praat, van kwantummechanica tot klimaatverandering. Door haar vlotte persoonlijkheid, welbespraaktheid en enthousiasme weet ze haar publiek van ruim 3,4 miljoen volgens te enthousiasmeren voor de ...

In Nederland wonen 1,8 miljoen vrouwen in de leeftijd van 45-60 jaar, dit is de overgangsleeftijd (Oude Hengel et al., 2022). Het is een levensfase waarin veel gebeurt en die soms wel tien jaar duurt. Veranderingen vinden plaats op lichamelijk, mentaal, en sociaal vlak.

In De ultieme lobotomie geeft Max van der Linden een indringend en helder geschreven overzicht van de ontwikkeling van diepe hersenstimulatie voor psychiatrische aandoeningen, vanaf het einde van de jaren veertig tot heden. 

Twee en een half millennium na de vraag van Kefalos aan Socrates: ‘wat is er gemakkelijk en wat is er lastig aan het ouder worden?’ legt Suzanne Bieuwinga dezelfde vraag voor aan zestig mensen tussen de zestig en de tachtig.

Zorgzaam bestaan gaat over de verpleegvisie van Van den Brink Tjebbes, een van de bekendste verpleegkundige denkers.