Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek

De Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde hield haar jaarlijkse congres in 2025 over bovengenoemd thema, en zoals gebruikelijk wordt dit themanummer van TGE aan het congres en daarmee aan het thema preventie gewijd.

Het Nederlandse gezondheidsbeleid koerst sinds kort op een ‘transitie’ van ziektesystemen naar een gezonde en zorgzame samenleving. Dat betekent een fundamentele, systemische verandering in de omgang met ziekte en gezondheid in de richting van de-medicalisering. Met verwijzing naar demografische ontwikkelingen (verg...

Mevrouw Jansen, 67 jaar, is weduwe sinds 5 jaar. Haar man is plotseling overleden aan een hartaanval. Na zijn dood (hij deed altijd de geldzaken) blijkt hij forse gokschulden te hebben. 

Veel zorgprofessionals die deze casus lezen zinkt de moed in de schoenen. Wat als je dit zou aanvliegen vanuit Positieve Gezondheid? Positieve Gezondheid is een praktische uitwerking van de omschrijving van gezondheid als ‘het vermogen van mensen om zich aan te passen en eigen regie te voeren in het licht van de soc...

Mevrouw Jansen bestaat. Sterker nog: ik ben haar als huisarts in het verleden meermaals tegengekomen in verschillende gedaantes. Soms was ze iets ouder, een andere keer was ze een meneer en bij een volgend bezoek had ze COPD en rookte ze al vanaf haar twaalfde.

De casus van mevrouw Jansen laat zien hoe nauw gezondheid verweven is met het dagelijks leven. Op het eerste gezicht zien we een vrouw van 67 jaar met diabetes, overgewicht, artrose, slaapproblemen en regelmatige contacten met de huisarts. Maar achter deze medische gegevens schuilt een breder verhaal.

Denk je aan preventie en bevorderen van gezondheid, dan kan men in Nederland niet om Pharos heen. Deze organisatie werd meer dan 30 jaar geleden opgericht door VWS om mensen met een vluchtachtergrond te ondersteunen bij hun gezondheidsproblemen. Door de jaren heen heeft de organisatie zich ontwikkeld tot het landeli...

Artsen richten zich traditioneel op de individuele patiënt, maar maatschappelijke vraagstukken dringen steeds nadrukkelijker de spreekkamer binnen. De campagne Stop Teva bijvoorbeeld roept op om, waar mogelijk, geen medicatie van Teva Pharmaceuticals voor te schrijven vanwege betrokkenheid bij genocide en mensenrech...

De podcast ‘Morele Wezens’ heeft als doel een stukje ethische reflectie toe te voegen aan medische vraagstukken die relevant zijn voor onze samenleving. In de podcast komen uiteenlopende onderwerpen aan bod, van zorgschaarste tot afvalmedicatie, waarbij de ethische aspecten door presentatoren Martine de Vries en Haf...

Tijdens enkele extreem hete dagen in juni verzamelden docenten, onderzoekers, en (zorg)professionals met ervaringen van over de hele wereld zich in het prachtige Amsterdamse gebouw De Bazel, voor de International Conference on Ethics Education (IAEE).

“Iedereen moet gezonder gaan leven”, kopte de NOS op 23 november 2018 in een artikel over het Nationaal Preventieakkoord. In het bijbehorend filmpje kondigde toenmalig staatssecretaris van Volksgezondheid Blokhuis het akkoord aan met de woorden: “Wij gunnen het elke Nederlander dat-ie een gezond leven heeft. We gunn...

Brigit Toebes was hoogleraar Gezondheidsrecht in het internationaal perspectief aan de Rijksuniversiteit Groningen. Kort na het verschijnen van dit boek is zij helaas overleden. Toebes beziet het thema preventie vanuit het perspectief van een mensenrechtenjurist. De mensenrechten zijn een complex geheel, waar versch...

Hoeveel dragen ziekenhuizen vandaag de dag werkelijk bij aan onze gezondheid? En in hoeverre doen ze misschien zelfs meer kwaad dan goed? In Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk pleit oncologisch chirurg Schelto Kruijff voor een fundamentele herziening van ons zorgsysteem: een verschuiving van genezen naar voorkom...

‘Wat betekent solidariteit in een tijd waarin iedereen over verbinding spreekt, maar we ons zelden werkelijk verbonden voelen?’ Met deze vraag opent de tekst op de achterflap van dit boek van filosoof en voormalig Denker der Nederlanden René ten Bos.

In dit boek onderneemt onderzoeker, klinisch psycholoog en docent Ama Kissi een essentieel project. “Waarom de mentale gezondheidszorg faalt voor mensen van kleur,” luidt de duidelijke ondertitel. Het is een hoge en persoonlijke inzet, en Kissi spreekt duidelijke taal. 

In 1993 verscheen de eerste druk van Ethiek in praktijk. In de loop der jaren verschenen er meerdere geactualiseerde herdrukken en over het algemeen waren de auteurs verbonden aan het Ethiek Instituut van de Universiteit Utrecht. 

Dit boek neemt je mee in 54 getuigenissen van artsen die op verschillende manieren in een euthanasietraject betrokken zijn geweest. De verhalen zijn zeer divers, zowel wat betreft de patiëntverhalen als de opvattingen van de artsen over euthanasie, en hoe zij terugkijken op het euthanasietraject.

In 2010 publiceerde het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek (TGE) het themanummer ‘Tien jaar na dato’ (Zwart & Olthuis, 2010). Precies 10 jaar daarvoor presenteerde de Amerikaanse president Clinton op een persconferentie in ronkende taal de ontrafeling van het menselijk genoom. 

Ductaal Carcinoom In Situ (DCIS) is een afwijking waarbij kwaadaardige cellen zich bevinden in de melkgangen van de borst, zonder dat ze het omliggende weefsel zijn binnengedrongen. Omdat deze cellen in sommige gevallen kunnen uitgroeien tot invasieve borstkanker, wordt DCIS beschouwd als een voorstadium daarvan. In...

John, een gezonde 15-jarige, neemt deel aan het wetenschappelijk onderzoek van drs. De Vries naar de rol van de temporale hersenkwab bij cognitieve functies. Tijdens het onderzoek ondergaat John een MRI in een onderzoeksinstituut. Terwijl De Vries en het team zich focussen op de beelden, valt hun oog toevallig op ee...

Onderzoekers werken aan de ontwikkeling van individuele voorspellingen van de beginleeftijd en het ziektebeloop van erfelijke hersenziekten. Dit past binnen een trend richting individuele risico- en behandelvoorspellingen (personalised medicine), die om reflectie vraagt op de huidige regelingen rondom levensverzeker...

Wie bepaalt wat gezondheid is? Op grond waarvan mag hij dat bepalen? In het vorig jaar verschenen Het laatste woord betoogt René ten Bos, hoogleraar filosofie en voormalig Denker des Vaderlands (2017-2019), op prikkelende wijze dat de hedendaagse seculiere samenleving nog steeds vol zit met dogmatiek. Dr. Aldo Houte...

Pijn wordt traditioneel beschouwd als een symptoom van weefselschade of onderliggende pathologie. In het geval van chronische pijn ontbreekt echter vaak een duidelijke fysieke oorzaak. Dit heeft in de geschiedenis zowel tot overbehandeling als ook onderbehandeling van chronische-pijnpatiënten geleid. In de nieuwe IC...

De westerse filosofie leunt sterk op de aanname dat wij onze menselijkheid zouden vinden in vrijheid en onafhankelijkheid. In Baarzaam bekritiseert Inge van Nistelrooij deze aanname door te stellen dat ons zijn in de allereerste kiemen wordt gekenmerkt door onze verwevenheid met een ander.

Wanneer een mens, al dan niet door omstandigheden gedwongen, iets doet (of nalaat) dat indruist tegen eigen morele overtuigingen, leidt dat doorgaans op zijn minst tot ongemak of frustratie. Maar het kan ook gepaard gaan met hevige stress of zodanige gevoelens van schaamte of schuld dat iemand vastloopt en niet lang...

Virtual Reality wordt steeds meer ingezet in allerlei leercontexten. Maar wat gebeurt er wanneer kunstenaars met het medium aan de slag gaan om een veel breder verhaal te vertellen waarin niet alleen de technologische mogelijkheden van VR, maar ook de kracht van het verhaal, van de esthetiek en van muziek, volop wor...

Op 20 juni 2025 promoveerde Irene Groenevelt op het proefschrift ‘Persistent and perceptible: An ethnographic study about embodied experiences of persistent physical symptoms in the Netherlands’. Redactielid dr. M. Caroline Vos stelde haar enkele vragen erover.

Voor Jos Kessels is filosofie verbonden aan praktisch handelen. Filosofische bezinning integreren in het dagelijks leven, daar draait het om. 

Welke rol kan muziek spelen bij zingeving, in het bijzonder in de geestelijke verzorging en de GGZ? Deze vraag staat centraal in de vier artikelen in deze bundel. 

Het leveren van goede zorg is vaak complex en uitdagend. In het zorgen voor de ander kunnen verschillende wensen en belangen meespelen die tot ethische dilemma’s kunnen leiden. 

In dit boek geeft Danka Stuijver een indringend beeld van de staat van ons zorgsysteem. Het overtuigendst is het boek wanneer de auteur put uit haar ervaringen als huisarts en die van haar collega’s. 

‘Er is een aanbod voor u.’ Deze telefonische mededeling is een keerpunt in het leven van auteur en NRC-journalist Jeroen van der Kris. Al heel zijn leven is hij moe en heeft hij maag- en darmproblemen. 

Afgelopen jaar is de Nationale Strategie Vrouwengezondheid gelanceerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze strategie heeft als doel om in de komende vijf jaar de kennis over aandoeningen bij vrouwen te vergroten en de toegankelijkheid en verspreiding van deze kennis te verbeteren. En inder...